Afganistan 1979-1989
News Search:
Home · Artykuły · Forum · Download · Linki · Kontakt · Galeria · Szukaj14 Grudzień 2019 19:14
Rozdzielczośc ekranu
Strona jest dostosowana do rozdzielczości ekranu 1366x768 dla przeglądarki Mozilla Firefox.
Aby zwiększyć lub zmniejszyć czasowo rozdzielczość Twojego ekranu, przy wciśniętym prawym ctrl przekręć rolką myszki i dobierz odpowiednią dla siebie rozdzielczość.
Afganistan 1979-1989
Wojna logistyczna. Afganistan 1979-1989.
Afganistan 1979-1989. Wojna logistyczna.




Afganistan 1979-1989

Wojna logistyczna



Analiza doświadczeń z wojny radziecko-afgańskiej (1979-1989) w zakresie zabezpieczenia logistycznego.


Zmienność, nieprzewidywalność i turbulentność otoczenia to cechy świata, w jakich przychodzi nam funkcjonować. Sytuacja taka generuje ciągłą potrzebę poszukiwania nowych rozwiązań, odkrywania nowych technologii, nawiązywania nowych form współpracy. Wojsko, jako ważny element społeczeństwa, nie może i nie stoi na uboczu wydarzeń, których jesteśmy świadkami na co dzień.
Chcąc aktywnie uczestniczyć i być zdolnym do reagowania na zagrożenia, siły zbrojne poddawane są permanentnej reorganizacji. Dostosowując swe struktury, modernizując uzbrojenie czy zmieniając sposoby działania, armia dostosowuje się do potrzeb i wymogów współczesnego pola walki, a tym samym umożliwia sprawną realizację swojej misji.

Afganistan 1979-1989, Ograniczony Kontyngent wojsk Radzieckich- wojna logistyczna Konflikt zbrojny w Afganistanie z lat 1978 – 1989 stanowi naturalne i bogate źródło potencjalnych informacji. Z racji lokalizacji terenowo - przestrzennej naszej misji, przeciwnika – jego sposobu działania, struktury społecznej ludności tubylczej, infrastruktury regionalnej czy problemów z szeroko rozumianą logistyką, doświadczenia radzieckie niosą w sobie wiele istotnych elementów, które pomimo upływu czasu, wydają się być nadal aktualne.

Literatura przedmiotu, szczególnie anglojęzyczna (np. The Soviet War In Afghanistan: History and harbinger of future war, strona internetowa:
http://www.ciaonet.org/cbr/cbr00/video/cbr_ctd/cbr_ctd_52.html dostęp: 23.08.2007), podkreśla, iż konflikt radziecko - afgański można określić mianem wojny logistycznej.


Pogląd ten, bazujący na przebiegu działań zbrojnych, wydaje się być w zupełności uzasadniony. Teren górzysty, jego pokrycie oraz szlaki komunikacyjne stwarzały szereg istotnych problemów związanych z zabezpieczeniem logistycznym i stanowiły jeden z kluczowych czynników decydujących o przebiegu poczynań stron konfliktu.

Do pełnego zrozumienia warunków, w jakich przyszło funkcjonować żołnierzom tej wojny, należy raz jeszcze przyjrzeć się kluczowym elementom ukształtowania terenu. Afganistan to państwo położone w Azji środkowej, zajmujące terytorium ponad 652000 km 2 .
Około 50 % jego powierzchni leży powyżej 2000 metrów nad poziomem morza (dla porównania najwyższy szczyt w Polsce - Rysy 2499 m n.p.m.)!
Przez środek kraju biegnie równoleżnikowy system górski Hindukuszu, wznoszący się do 7486 m n.p.m. Południowo – zachodnią część kraju zajmuje rozległa pustynna równina przecięta dolinami rzek Helmand i Arghandab. Północno – zachodni Afganistan przecina szeroka dolina Hari-Rud, która od północy ograniczona jest górami Sofid Kuh.
Za nimi rozciąga się rozległa nizina nad Amu-Darią (1) .

Afganistan 1979-1989, Ograniczony Kontyngent wojsk Radzieckich- wojna logistyczna Większość kraju pokryta jest skąpą roślinnością stepową, półpustynną z suchymi kolczastymi krzewami i trawami. W wyższych partiach gór występują lasy iglaste. Doliny rzek są miejscami porośniętymi zaroślami i lasami liściastymi.
Wyżynno – górzysty charakter przeważającego obszaru powierzchni kraju oraz suchy klimat sprawiają, że działalność gospodarcza mieszkańców Afganistanu skupiona jest przede wszystkim w nizinach i dolinach śródgórskich. (2)
Podstawą gospodarki jest ekstensywna uprawa zbóż, bawełny, winorośli oraz hodowla zwierząt. W południowym Afganistanie ogromne znaczenie ma uprawa maku, z którego produkuje się opium i kokainę (3).

W transporcie Afganistanu główną rolę odgrywa komunikacja drogowa. Spośród liczących kilkanaście tysięcy kilometrów dróg jedynie szosa łącząca północ kraju z Kabulem (przez przełęcz Salang), Dżelabadem i Pakistanem, szosa Kabul, Kandahar, Herat, Torghundi, szosa Kandahar, Spin Buldak oraz krótkie odcinki w rejonie Kabulu i innych większych miast miały przed wojną utwardzoną nawierzchnię (4) . W chwili obecnej sytuacja z całą pewnością nie uległa drastycznej poprawie. Kraj nie posiada linii kolejowych, a transport rzeczny ma jedynie lokalne znaczenie. Przy niewystarczającej sieci dróg kołowych duże znaczenie ma komunikacja lotnicza. Afganistan posiada osiem portów lotniczych, z tego w Kabulu i Kandaharze o znaczeniu międzynarodowym (5) .

Do działań na terenie Afganistanu dowództwo radzieckie wyznaczyło, 40 Armię (nazwano ją Ograniczonym Kontyngentem Wojsk Armii Radzieckiej) (6) .
Ogólna liczebność tych wojsk wynosiła około 100 tys. żołnierzy. Pododdziały 40 Armii po wejściu na teren Afganistanu rozmieszczone zostały w 24 dużych i 101 małych garnizonach. Potężna ilość używanego sprzętu oraz konieczność dostarczania dużych ilości zaopatrzenia, przy słabo rozwiniętej sieci komunikacyjnej powodowało, że ruch konwojów był skanalizowany.

Afganistan 1979-1989, Ograniczony Kontyngent wojsk Radzieckich- wojna logistyczna, strażnicaDo zapewnienia funkcjonowania dróg na zajętym terytorium zorganizowany został system strażnic i posterunków. W strażnicach i posterunkach pod koniec pierwszego roku wojny służbę pełniło 20200 żołnierzy i oficerów. Ich zadaniem było prowadzenie obserwacji oraz sprawowanie kontroli nad okolicą, obrona stref bezpieczeństwa wokół miast i garnizonów oraz głównych tras komunikacyjnych. Strefa ochrony strażnicy lub posterunku obejmowała zawsze od jednego do piętnastu, dwudziestu km drogi.
W przypadku napadu na konwój ze strażnicy wysyłano wsparcie na ochraniany odcinek trasy. Wozy bojowe pomagały przebić się spod ognia i wyprowadzić zablokowane pojazdy.

Do kwietnia 1985 roku tylko na liczącym 65 km odcinku szosy Termez – Kabul zorganizowano 14 strażnic i 23 punkty ochrony. Niektóre z nich sprawiały wrażenie prawdziwych twierdz. np. strażnica 31, w której rejonie znajdowały się także punkt obserwacyjny i punkt dowodzenia batalionu była obsadzona przez pluton moździerzy, kompanię czołgów (bez jednego plutonu), baterię artylerii i pluton rozpoznawczy batalionu (7) .

Jedną z pierwszych lekcji wyniesionych z tej wojny przez wojska radzieckie była konieczność posiadania przez pododdziały logistyczne zdolności do obrony własnej.
Sposób zaopatrywania oparto o system konwojowy. Ze względu na fakt, że małe kolumny ze słabym ubezpieczeniem były częstym obiektem ataku, zaczęto tworzyć kolumny składające się z setek pojazdów, którym można było zapewnić silniejszą osłonę.
Dla skuteczniejszego zwalczania partyzantów zajmujących stanowiska na wysokich stokach, często stosowano przeciwlotnicze zestawy artyleryjskie ZU-23-2, ustawione na skrzyniach samochodów ciężarowych. Znacznym utrudnieniem ruchu kolumn i osłaniających je wojsk, były nie tylko ciężkie warunki terenowe (wąskie i strome trasy), ale również skrajne warunki klimatyczne (niskie temperatury, opady, zaspy śnieżne), co w znacznym stopniu stanowiło przyczynę wielu wypadków i strat nawet bez oddziaływania ze strony przeciwnika .

Walkę o szlaki komunikacyjne prowadzono przez cały okres wojny, jednakże pomimo wysiłków, strona radziecka nigdy nie była w stanie w pełni kontrolować swoich linii komunikacyjnych. Konsekwencją takiego stanu rzeczy były problemy aprowizacyjne wojsk prowadzących operacje w głębi Afganistanu oraz olbrzymie straty szczególnie w sprzęcie transportowym (por. tab. 1).

Tabela 1: Zestawienie strat wojsk radzieckich

Afganistan 1979-1989, Ograniczony Kontyngent wojsk Radzieckich- straty

Źródło: Opracowanie własne na podstawie: „The Soviet War In Afghanistan: History and harbinger of future war?"


Wydaje się, iż ilość utraconych pojazdów ciężarowych stanowiła jeden z czynników krytycznych dla przebiegu i ostatecznego rezultatu tej wojny. Stanowi to również cenną wskazówkę dla obecnie planowanych działań, iż groźba izolacji baz oraz ograniczenia w zaopatrzeniu i dziś jest również w pełni realna.

Afganistan 1979-1989, Ograniczony Kontyngent wojsk Radzieckich- wojna logistycznaFakt używania przez wojska radzieckie dużych ilości sprzętu ciężkiego, to kolejny element stwarzający sporo problemów logistycznych. Eksploatacja tego typu sprzętu w opisanych warunkach terenowo atmosferycznych prowadzi do zwiększania potrzeb w zaopatrzeniu, szczególnie w zużyciu paliwa (radzieccy analitycy odnotowali, że wozy bojowe z silnikami wysokoprężnymi zużywały o 30-40%, a z silnikami benzynowymi o 70-90% więcej paliwa niż w Europie Środkowej – obecnie przyjęte założenia przewidują zwiększone zużycie w terenie górzystym o 50% (8) ).

W powiązaniu z trudnościami komunikacyjnymi oraz podatnością cystern paliwowych na ataki przeciwnika, pełne zaopatrzenie w ten asortyment stanowiło poważne wyzwanie. Dylemat ten wydaje się być wąski w kontekście wyposażenia pododdziałów wykonujących zadania w tym rejonie świata oraz ewentualnych zmian, czy tez dalszego kierunku rozwoju sprzętu technicznego przeznaczonego do eksploatacji w terenie górzystym.

Afganistan 1979-1989, Ograniczony Kontyngent wojsk Radzieckich- wojna logistycznaKolejnym czynnikiem logistycznym limitującym poczynania wojsk radzieckich były przedsięwzięcia sanitarno – medyczne. Brak właściwej praktyki sanitarno – epidemiologicznej w powiązaniu z nieodpowiednią dietą powodował masowe zachorowania na tyfus, malarie, czerwonkę, zapalenie opon mózgowych – choroby powszechnie występujące w tym rejonie świata. Dochodziło do sytuacji, ze 1/4, a czasami 1/3 sił była zainfekowana różnego rodzaju chorobami. Tylko w listopadzie 1981 roku pododdziały 5 Dywizji Zmotoryzowanej meldowały o ponad 3 tysiącach żołnierzy chorujących na zapalenie wątroby. Co więcej, drobne rany odniesione w terenie wysokogórskim bez szybkiej ewakuacji medycznej kończyły się z reguły fatalnymi w skutkach powikłaniami i koniecznością długotrwałego leczenia (9), co potęgowało i tak napiętą sytuację kadrową 40 Armii . Doświadczenia powyższe zdają się w pełni potwierdzać bezwzględną konieczność szczepień ochronnych przed wyjazdem na misje oraz dobór odpowiedniej diety dostosowanej do warunków terenowo - klimatycznych oraz realizowanych zadań.

Wreszcie przyjęty przez wojska radzieckie system ochrony dróg zaopatrzeniowych wiązał średnio dwie trzy dywizje, co stanowiło około 30-40% ogółu sił interwencyjnych. Sytuacja taka w znacznym stopniu ograniczała zakres i rozmach prowadzonych działań bojowych (10).

Autorzy niniejszego artykułu są w pełni świadomi, iż nie wyczerpali całości problemów logistycznych związanych z prowadzeniem działań zbrojnych wojny radziecko afgańskiej. Pominiętych zostało wiele istotnych elementów takich, jak np. umundurowanie i wyposażenie osobiste żołnierzy, broń czy sposoby zaopatrywania
pododdziałów.

R. Koziej i G. Stankiewicz.

Praca opublikowana w Zeszytach Naukowych WSOWL nr 3 (145) z 2007 roku.


Przypisy:
1. A. Kowalczyk, Największe bitwy XX wieku – Afganistan 79-89 – Dolina Panczisziru, Warszawa 1994, s. 10
2. Sztuka wojenna sił zbrojnych w wojnach lokalnych i ważniejszych konfliktach zbrojnych po II wojnie światowej, praca zbiorowa pod red. J. Poksińskiego, Warszawa1997, s. 162
3. A. Kowalczyk, op. cit., s. 10
4. Sztuka wojenna..., op. cit., s. 162
5. Tamże, s. 11
6. W. Markowski, W. Milaczenko, op. cit., s.20
7. Tamże, s. 11, s. 37
8. M. Bodziany, S. Hajt, G. Stankiewicz, Zabezpieczenie logistyczne działań taktycznych, WSOWL, Wrocław 2006, s. 82
9. The Soviet War In Afghanistan: History and harbinger of future war?. [online]. [http://www.ciaonet.org/cbr/cbr00/video/cbr_ctd/cbr_ctd_52.html dostęp: 23 sierpnia 2007].
10. Właściwości sztuki wojennej w wojnach typu partyzanckiego po II wojnie światowej (Afganistan). [http://kolo.wha.la/~hkt/opracowanie56.htm dostęp: 08 stycznia 2004].


Znajomi i partnerzy
Explosive.pl
us.mil.pl - Wojsko Rosyjskie i ZSRR
rekonstrukcje
strefa militarna
strefa militarna
SRH Siewiernaja
GRH Morpiech
Marskoj piechaciniec- morski piechur
stop_niewypałom
rsva
gazeta afganiec
stowarzyszenie saperów polskich
ghostteam.pl
71BPP

Welcome :)


Nazwa Użytkownika

Hasło

Zapamiętaj mnie



* Zarejestruj się!
* Zapomniane hasło?
Ostatnio dodane artykuły

NSP-N
NSP-D
Apteczka wz. 85
Apteczka AD
Afganistan a lewica.
Karbowiak o wojnie...
Służymy w morskiej...
Lotnictwo śmigłowco...
Afgańscy "trębacze"...
Pokłosie...
"Szturmowcy" z KGB
"Czarne tulipany"..
Renat Szafikow..
Narada w sztabie...
Łupy zwiadowców...
Mudżahedińscy jeńcy...
Afganistan 1979-1989...
Przekazanie strażnicy...

Kalendarium wojny


Afganistan - 1979
Afganistan - 1980
Afganistan - 1981
Afganistan - 1982
Afganistan - 1983
Afganistan - 1984
Afganistan - 1985
Afganistan - 1986
Afganistan - 1987
Afganistan - 1988
Afganistan - 1989

GRH "Morpiech"

GRH MORPIECH
Морская Пехота
СССР 1963-1991



Online
Gości Online: 1
Brak Użytkowników Online

Zarejestrowanch Uzytkowników: 39
Nieaktywowany Użytkownik: 1417
Najnowszy Użytkownik: evg_krivec
FORUM

 Afgancy.fora.pl, Afganistan, Morska Piechota, soviet naval infantry

Afganistan 1979-1989 na YouTube

Jesteśmy także na:



Translator


Archiwum strony

 Afganistan, Afghanistan,archiwum