40 Armia Ogólnowojskowa w Afganistanie
Dodane przez saperski dnia 22. maj 2011 10:34
40Armia Ogólnowojskowa





Afganistan 1979-1989

40 Armia Ogólnowojskowa Turkiestańskiego Okręgu Wojskowego

Skład i historia.



Afganistan 1979-1989, Ograniczony Kontyngent Wojsk Radzieckich, 40 Armia40 Armia dwukrotnie zaistniała w historii Sił zbrojnych Związku Radzieckiego.
Po raz pierwszy powstała 26 sierpnia 1941 roku rozkazem Stawki nr 002374 z XXVII Strzeleckiego Korpusu Frontu Południowo-Zachodniego Armii Czerwonej.
W kwietniu 1942 włączona do Frontu Briańskiego, od lipca 1942 w składzie Frontu Woroneskiego, październik 1943 – 1 Front Ukraiński , od marca 1944 należy do 2 Frontu Ukraińskiego.
Po wojnie przydzielona do Odeskiego Okręgu Wojskowego i rozformowana w maju 1946 roku.

Po raz drugi 40 Armię Ogólnowojskową (AO) sformowano w Turkiestańskim Okręgu Wojskowym (TurKOW) rozkazem Sztabu Generalnego MO ZSRR z 16. grudnia 1979 roku.
Pełna nazwa tej formacji to 40 Armia Ogólnowojskowa Turkiestańskiego Okręgu Wojskowego.
Dowódcą Armii zostaje wyznaczony generał-lejtnat J. Tucharinow, dotychczasowy zastępca dowódcy TurkOW.
Już 10 grudnia (jeszcze przed przyjęciem ostatecznej decyzji Politbiura o wprowadzenie wojsk radzieckich do Afganistanu z 12 grudnia), i na osobisty rozkaz ministra obrony D. Ustinowa, zaczęto rozwijać i uzupełniać rezerwistami oddziały i pododdziały z TurkOW i Środkowoazjatyckiego Okręgu Wojskowego (ŚAOW).


Ogólnego rozkazu o mobilizacji i podwyższenia stopnia gotowości bojowej nigdy nie wydano.
Pododdziały i oddziały uzupełniano rozkazami ich dowódców po ustnych poleceniach ministra obrony.
Od 10 do 31 grudnia 1979 roku minister obrony wydał 30 takich rozkazów.

Do 25 grudnia 1979 roku było utworzone około 100 pododdziałów i oddziałów, sztaby, jednostki zabezpieczenia i logistyki.

W TurkOW w skład 40 A wchodziły:
· 5 gw. dywizję zmotoryzowaną (MSD) w Kuszce,
· 108 MSD w Termezie,
· 353 brygada artylerii armat (abr),
· 2 brygada rakiet przeciwlotniczych (zrbr),
· 56 gw. brygada desantowo-szturmowa (dszbr),
· 103 samodzielny pułk łączności (ops),
· 28 pułk artylerii rakietowej (rieap),
· pododdziały bojowego i logistycznego zabezpieczenia.


W ŚAOW do 40 a wydzielono:
· dowództwo 34-go mieszanego korpusu lotniczego (sak),
· 860 samodzielny pułk zmotoryzowany (omsp),
· 186 samodzielny pułk zmotoryzowany (omsp), (przydzielony 108 MSD).

W skład lotnictwa weszły:
· 136 pułk myśliwsko-bombowy (apib),
· 217 pułk myśliwsko-bombowy (apib), ,
· 115 gw. pułk myśliwski (iap),
· 181 pułk śmigłowców (owp),
· 280 pułk śmigłowców(owp),
· 302-samodzielna eskadra śmigłowców (owe) przy 5 gw. MSD,
· pododdziały lotniczo-technicznego i powietrznego zabezpieczenia.

W skład WDW weszły:
· 103 gw. dywizja powietrzno-desantowa (WDD),
· 345 gw. samodzielny pułk spadochronowo-desantowy (opdp) – ze zlikwidowanej 105 WDD.

W charakterze rezerwy 40 A zmobilizowano trzy dywizje zmotoryzowane (58 MSD - w TurkOW, 68 i 201 MSD - w ŚAOW).

Na uzupełnienie pododdziałów zmobilizowano ok. 50 tysięcy ludzi ze środkowoazjatyckich republik ZSRR i Kazachstanu, przejęto 8 tys. samochodów i pojazdów cywilnych z gospodarki narodowej ZSRR.
Mobilizacja uzupełnień dla 40 A były największą, od czasów 2 wojny światowej, operacją mobilizacyjną jaką przeprowadzono w regionie środkowoazjatyckim.

24 grudnia 1979 roku minister obrony D. Ustinow przeprowadził naradę z kierownictwem Ministerstwa Obrony, gdzie ogłosił decyzję o wprowadzeniu wojsk do Afganistanu, podpisał rozkaz nr 312/12/001 nakazujący wkroczenie Armii Radzieckiej na terytorium DRA.
Czas przekroczenia granicy państwowej z Afganistanem został ustalony na 15.00 czasu moskiewskiego 27 grudnia 1979 roku.

Afganistan 1979-1989, Ograniczony Kontyngent Wojsk Radzieckich, 40 ArmiaDo momentu wkroczenia 40 Armii na terytorium Afganistanu na jego terytorium już znajdowały się radzieckie pododdziały. Wprowadzony w początku grudnia, oddział specjalnego przeznaczenia GRU (tzw. „batalion muzułmański”), sformowany latem 1979 roku dla realizacji zadań specjalnych , dwa bataliony i 9-ta kompania z 345 gw. samodzielnego pułku spadochronowo-desantowego (jeden lądował jeszcze w lipcu 1979 r., drugi dotarł razem z „batalionem muzułmańskim”).

Pierwszy granicę państwowa przekroczył batalion rozpoznawczy ze 108 MSD w kierunku na Kunduz, a granice powietrzna przecięły samoloty transportowe z desantem.

Ze składu sił powietrznych (WWS) do Bagram przyleciała eskadra (ae) 115 gw. pułku myśliwskiego. Samoloty transportowe i myśliwskie startowały z lotnisk TurkOW.

Sztab 40 Armii, 5 gw. MSD, 56 gw. desantowo-szturmowej brygady (dszbr) (bez jednego batalionu), 353 brygada artylerii armat (abr), 2 brygada rakiet przeciwlotniczych (zrbr), 860 samodzielny pułk zmotoryzowany (omsp), 103 samodzielny pułk łączności (ops), 28 pułk artylerii rakietowej (rieap), armijne pododdziały wsparcia bojowego i zabezpieczenia pozostawały na terytorium Związku Radzieckiego.

Wieczorem 27 grudnia “ muzułmański batalion “ i grupy specjalne KGB wzięły szturmem pałac Amina w Kabulu, w czasie tego szturmu Amina zabito.
W samym Kabulu pododdziały 103 gw. WDD zajęły ważne budynki wojskowe i urzędy państwowe, oraz zablokowały w koszarach pododdziały armii afgańskiej stacjonujące w Kabulu.

W nocy 27/28 grudnia do Afganistanu, weszły 5 gw. MSD po trasie Kuszka – Szyndand.
Rano 28 grudnia pododdziały 108 MSD, przeniesiono do Kabulu (oprócz dwóch pułków zmotoryzowanych , które zostały pod Kunduzem i Chumri) które go całkowicie zablokowały.

W styczniu 1980 roku trwało wzmocnienie składu 40 A do Kabulu przegrupowano:
sztab Armii, 103 samodzielny pułk łączności (ops) i 733 batalion ochrony i zabezpieczenia (przy sztabie Armii), w to miejsce rozpoczęto przerzut 159 inżynieryjnej brygady drogowej (idsbr).
Pod Kunduz wprowadzono:56 gw. desantowo-szturmową (dszbr) (bez 2 batalionów).
Pod Fajzabad - 860 samodzielny pułk zmotoryzowany (omsp).
Pod Kandahar - 373 gw. pułk zmotoryzowany (msp) 5 gw. MSD i batalion 56 gw. desantowo-szturmowej brygady (dszbr) (później przeformowany w 70 gwardyjską samodzielna brygadę zmotoryzowana - gw. omsbr).
Pod Chumri - 191 pułk zmotoryzowany (msp) 201 MSD (zamiast 177 pułku zmotoryzowanego 108 MSD, przerzuconego pod Dżabal us-Siradż).

Na afgańskie lotniska przeleciały dwa samodzielne pułki śmigłowców (owp) (280 owp i 181 owp), 217 pułk myśliwsko-bombowy i resztki 115 gw. pułk lotnictwa myśliwskiego (iap), eskadra taktycznego zwiadu (ze składu 87 pułku lotnictwa rozpoznawczego TurkOW) i 302 owe 5 gw. MSD.

9 stycznia była przeprowadzona pierwsza w Afganistanie bojowa operacja: batalion 186 msp stłumił bunt afgańskiego pułku artylerii, straty własne 2 zabitych.

W lutym wprowadzanie nowych pododdziałów trwało.

Były wprowadzone nowe jednostki:
pod Czarikar - 353 brygada artylerii armat (abr) i 45 pułk saperów- isp - (specjalnie sformowany do Afganistanu),
pod Szyndad - 28 pułk artylerii rakietowej (rieap),
pod Chumri – 59 brmo.
Po drodze Termez –Chumri był rozlokowany 14 samodzielny batalion rurociągowy (otpb), który zajmował się budowaniem i obsługą rurociągów dla potrzeb Armii.

Afganistan 1979-1989, Ograniczony Kontyngent Wojsk Radzieckich, 40 ArmiaW siłach powietrznych (WWS), na bazie zarządu 34 mieszanego korpusu lotniczego (sak), było sformowane dowództwo lotnictwa Armii, prócz tego sformowano nowy 50 samodzielny pułk lotnictwa mieszanego (opodkop), wprowadzony w marcu do Kabulu.

Dla zabezpieczenia i obsługi lotnictwa przegrupowano cztery bataliony lotniczo-technicznego zabezpieczenia (dwa bataliony – do Bagram, jeden - do Kabulu, jeden – w Kandahar) i batalion materiałowo-technicznego zabezpieczenia (obmto). Do budowania i utrzymania lotnisk były wprowadzone na lotniska Kabul i Szyndand, 2 samodzielne inżynieryjno-lotnicze bataliony (oiab).

Dla stworzenia wojennej infrastruktury były potrzebne jednostki budowlane, dlatego sformowano 342 dowództwo prac inżynieryjnych (unr), w składzie 12 batalionów (dziewięć budowlanych, dwa elektro-techniczne i jeden sanitarno-techniczny).

W okręgu Kunduzu, zamiast 186 msp przeniesionego do Kabulu, weszła 201 MSD, która wzięła pod kontrolę prowincje północnego Afganistanu (trzy półki dywizji rozlokowano osobno – pułk pancerny - tp i msp pod Chumri i msp pod Taszkurganom).
Właściwością tej dywizji była obecność w składzie dwóch pułków pancernych – 285 i 234.

Pełna zamiana rezerwistów na żołnierzy zawodowych i służby zasadniczej zakończyła się do marca 1980 roku (oficerowie - do listopada). Jednocześnie zastąpiono wszystkie pojazdy cywilne z mobilizacji, wojskowymi

Na przełomie stycznia-lutego 1980 roku wycofano do ZSRR: „batalion muzułmański”, 2 brygadę rakiet przeciwlotniczych (zrbr), technikę i skład osobowy dywizjonów rakiet taktycznych dwóch dywizji zmotoryzowanych (głowic bojowych do rakiet nigdy na terytorium Afganistanu nie przywieziono).
Latem do ZSRR wróciła armijna 353 brygada artylerii armat (abr) i 234 pułk czołgów 201 MSD.

Do marca-kwietnia 1980 roku 40 Armia byłam już całkowicie sformowana a w jej skład wchodziły:
· cztery dywizje- (3 MSD i WDD),
· samodzielna brygada – desantowo-szturmowych (dszbr) - trzy batalionowa,
· dwie samodzielne brygady zmotoryzowane (omsbr),
· inżynieryjna brygada drogowo-budowlana (isdbr),

· brygada zabezpieczenia materiałowego (brmo)
· sześc samodzielnych pułków
- samodzielny pułk spadochronowo-desantowy (opdp),
- 2 samodzielne pułki zmotoryzowane (omsp),
- pułk saperów (isp),
- samodzielny pułk łączności (ops),
- pułk artylerii rakietowej (rieap).

W lotnictwie było siedem pułków lotnictwa mieszanego, trzy półki śmigłowców, dwa półki myśliwsko-bombowe, pułk myśliwski i trzy samodzielne pułki śmigłowców (owe) MSD.

Dla pracy wśród miejscowej ludności przy oddziale politycznym Armii był stworzony 190 oddział agitacyjno-propagandowy (bapo).

Ogólna liczebność radzieckich wojsk w Afganistanie, w początkowym okresie zamykała się liczbą 81,1 tysiące żołnierzy, w tym 61,8 tysięcy w jednostkach liniowych.
Na uzbrojeniu znajdowało się koło 2,4 tys. jednostek techniki (koło 600 czołgów, 1500 BMP, 290 BTR), 900 dział i moździerzy różnych kalibrów, 500 helikopterów i samolotów.

Afganistan 1979-1989, Ograniczony Kontyngent Wojsk Radzieckich, 40 ArmiaPierwsze bojowe operacje wiosną 1980 roku, pokazały ogromne nie przygotowanie radzieckich wojsk do walki z partyzantką. Struktura 40 AO była zorientowana, jak i w całej Armii Radzieckiej, na działania w sytuacji dużej wojny jądrowej, a warunki Afganistanu dalece odbiegały od ćwiczonych sytuacji.

W 1981 roku, opierając się na doświadczeniu pierwszego roku wojny, były przeprowadzone zmiany i przeformowania w składzie 40 AO.

Wg rozkazu sztabu generalnego nr D-0314/3/00655, w każdej zmotoryzowanej brygadzie i każdym zmotoryzowanym pułku na bazie etatowych batalionów zmotoryzowanych były utworzone tzw. bataliony strzelców górskich, w których żołnierze przechodzili krótkotrwałe przeszkolenie górskie, i otrzymali odpowiednie górskie umundurowanie i wyposażenie (w rzeczywistości te górskie bataliony i tak nie powstały).

Na bazie dwóch inżynieryjnych górsko-drogowych kompanii sformowano 2088 samodzielny inżynieryjny batalion (oib), który zajmował się budowaniem dróg w północnych prowincjach Afganistanu (który rozlokowany był twierdzy Sardoba na drodze Taszkurgan-Kunduz i w Kunduzie w latach 1981-1985 r., a od 1985 roku w Czarikarze).
Batalion w 1985 roku włączono do 45 pułku saperów (isp), jak batalion inżynieryjno- drogowy).

Aby zwolnić pododdziały zmotoryzowanie desantowe z zadań ochronno-wartowniczych, w końcu roku 1981 do Afganistanu wprowadzono siedem specjalnie sformowanych samodzielnych batalionów ochrony. Bataliony te zastąpiły jednostki które dotychczas chroniły lotniska na których bazowało radzieckie lotnictwo. Do ochrony lotnisk stworzono 140 posterunków/strażnic, prócz tego 224 strażnice były umieszczone na drogach wokoło lotnisk i wchodziły jednocześnie w system ochrony dróg i ochrony lotnisk.

Do pomocy armijnemu oddziałowi agitacyjno-propagandowemu (bapo) w dowództwie propagandy specjalnej, w lipcu 1981 roku w dywizjach utworzono nieetatowe bapo (które stały się etatowymi w 1983 roku).

W tym samym czasie ostatecznie ukształtował się skład WWS 40 Armii, w którego skład weszło 6 pułków:
· samodzielny pułk lotnictwa mieszanego (sap),
· dwa samodzielne pułki śmigłowców (owp),
· samodzielny pułk śmigłowców bojowych ( obwp) (zastąpił owp w Dżelalabadu latem 1981 roku),
· pułk lotnictwa myśliwskiego,
· trzy samodzielne eskadry śmigłowców w składach MSD.

Służba w Afganistanie pułków lotnictwa (prócz samodzielnego pułku lotnictwa mieszanego (osap) i sformowanego w 1984 roku samodzielnego pułku lotnictwa szturmowego (oszap)), trwała 1 rok w pełnym składzie (samoloty, obsługa, piloci), w jednostkach śmigłowcowych zamieniał się tylko skład osobowy i technika. Dla obsługi lotnictwa, dodatkowo były wprowadzone dwa samodzielne bataliony zabezpieczenia technicznego lotnictwa (obato) - w Dżelalabadzie (czerwiec 1981 r.) i Kunduzie (luty 1982 r.)

W październiku 1981 roku w skład 40 Armii weszły dwa samodzielne oddziały specjalnego przeznaczenia (ooSpN). Oddziały te rozlokowano w północnych prowincjach, niedaleko radzieckiej granicy (latem 1982 roku, po wprowadzeniu na północ Afganistanu pododdziałów radzieckich wojsk ochrony pogranicza specnaz był przeniesiony w środkowe prowincje DRA).





W końcu 1981 roku i na początku 1982 roku, dla zabezpieczenia ciągłego ruchu kolumn transportowych n przez przełęcz Salang , sformowano 278 drogowo-komendancką brygadę (dkbr), w jej skład wszedł armijny 692 samodzielny drogowo-komendancki batalion (w Afganistanie od 1980 roku) i trzy bataliony ochrony.
Bataliony brygady były rozlokowane: Kabul – Czaugani (miejsce stacjonowania dowództwa brygady) – Chumri.

Afganistan 1979-1989, Ograniczony Kontyngent Wojsk Radzieckich, 40 ArmiaLatem 1982 roku 159 inżynieryjna brygada drogowo-budowlana (idsbr) był przeformowana w 58 brygadę samochodową (awtbr), składała się z siedmiu batalionów (cztery samochodowe, dwa bataliony mechanizacji, które zastąpiono batalionami samochodowym i batalion remontowy). Do ewakuacji uszkodzonych pojazdów był sformowanego w Przykarpackim Okręgu Wojskowym PrzkWO 501 batalion ewakuacyjny (oeb).

Te przedsięwzięcia doprowadziły do powiększenia liczebności 40 AO do ok. 100 tysięcy żołnierzy.
Ostatnie wzmocnienie radzieckich wojsk było przeprowadzone w latach 1984 - 1985.

Na początku 1984 roku 285 pułk czołgów 108 MSD był przeformowany na 682 pułk zmotoryzowany i przegrupowywany z Bagram w Ruchu (dolina rzeki Pancziszer).Dodatkowo, dwukrotnie powiększono liczebność ooSpN do czterech oddziałów: trzy oddziały były rozlokowane wzdłuż granicy afgańsko-pakistańskiej w linii Dżelalabad - Gazni - Kandahar i jeden oddział który znajdował się pod Bagram, w początku 1985 roku przegrupowywany został pod Barakbarak.

Działający w Afganistanie od 1980 roku, armijny batalion radio- i radiotechnicznego zwiadu (RRTR) został przeformowany w 264 pułk specjalnego przeznaczenia (OsN), (6 punktów radiopelengacyjnych). W skład 45 pułku saperów (isp), dodano do już istniejących inżynieryjno- saperskiego i drogowego batalionu nowo sformowany batalion specjalnego minowania.


W październiku 1984 r. w zmotoryzowanych i desantowych batalionach sformowano etatowe plutony rozpoznawcze.

Największe operacje bojowe były przeprowadzone w roku 1985.
W tym roku liczebność 40 AO osiągnęła największą liczbę i osiągnęła 108, 8 tysięcy ludzi (w tym 106 tysięcy żołnierzy), w jednostkach liniowych służyło tylko – 73 tys. żołnierzy.

Największe operacje bojowe były przeprowadzone w roku 1985.
W tym roku liczebność 40 AO osiągnęła największą liczebność 108, 8 tysięcy ludzi (w tym 106 tysięcy żołnierzy), w jednostkach liniowych służyło tylko – 73 tys. żołnierzy.

W marcu 1985 roku w skład 40 Armii były wprowadzene dwie brygady SpN (obrSpN), w skład których weszły 4 ooSpN, już rozlokowane na afgańskim terytorium, i cztery nowe oddziały (jeden z nich był sformowany bezpośrednio w Afganistanie ze składu osobowego pododdziałów 40 Armii).
W skład 5 gw. MSD wszedł wprowadzony do Heratu z ZSRR - 12 gw. msp.

Oprócz tego, 28 armijny pułk artylerii rakiet (rieap) był przeformowany na samobieżny pułk artylerii a 45 pułk saperów (isp) był wzmocniony batalionem drogowym (który był dotychczas samodzielnym batalionem budowy dróg -oidb z Kunduzu).

Wzmocniono także 70 gw. samodzielną brygadę zmotoryzowaną (omsbr): dodano do niej sprowadzony z ZSRR 4 zmotoryzowany batalion, który ostatecznie oddano w skład 56 gw. brygady desantowo-szturmowej (dszbr) - (w latach 1980-1985 56 gw. dszbr była faktycznie, „pułkiem” o trzy batalionowej strukturze).

Do Kabul były wprowadzony nowe samodzielne bataliony ochrony (obo), które zaczęły ochraniać obiekty w afgańskiej stolicy. Dwa obo (w Kabulu i Chumri), w którym przebywała 278 drogowo-komendancka brygada (dkbr), były przeformowane w drogowo-komendanckie bataliony.
Na trasie Kuszka – Szyndand był rozlokowany nowy batalion 276 brygady rurociągowej (tpbr), który zbudował i obsługiwał tę gałąź rurociągu.

W 1985 roku nastąpiły pewne zmiany etatowo-organizacyjne w strukturze jednostek i pododdziałów 40 Armii. W marcu 1985 roku kompanie obrony przeciwchemicznej w dywizjach zmotoryzowanych były przeformowane w kompanie miotaczy ognia, na stany brygad i samodzielnych pułków wprowadzony pluton miotaczy ognia.

Liczba oddziałów agitacyjno-propagandowych (bapo) (w składzie dywizji, brygad i niektórych pułkach 40 Armii) do pracy wśród miejscowej afgańskiej ludności wzrosła do 15.

Na przełomie 1985 i 1986 r. dwóm brygadom specnazu (brSpN) dodano po samodzielnej eskadrze śmigłowców (owe), eskadry przeniesiono z ZSRR.

Do 1986 roku liczebność 40 Armii osiągnęła 108,8 tysięcy ludzi (106 tysięcy żołnierzy), w tym w linii – 73 tysiące.
Na 1 lipca 1986 roku w skład Armii wchodziły 133 bataliony i dywizjony (nie licząc pomocniczych i logistycznych pododdziałów i oddziałów).
82 bataliony ( 61,7%) wykonywały na 862 strażnicach funkcje wartowniczo-ochronne: 23 bataliony – chroniły ciągi komunikacyjne,
14 batalionów – lotniska,
23 bataliony – ochraniały różne inne wojskowe i ekonomiczne obiekty,
22 bataliony – pilnowały osiedla i miejscowe organy władzy.
Do aktywnych bojowych działań można było wykorzystać tylko 51 batalionów.
Na uzbrojeniu 40 Armii znajdowało się koło 29 tysięcy jednostek bojowej techniki (w tym do 6 tysięcy czołgów, BMP i BTR).

W 1986 roku, zaczyna się ograniczanie liczebności 40 Armii, przede wszystkim kosztem oddziałów pomocniczych i logistycznych.

Afganistan 1979-1989, Ograniczony Kontyngent Wojsk Radzieckich, 40 ArmiaSzeroko rozreklamowane wyprowadzenie w końcu 1986 roku sześciu radzieckich pułków z Afganistanu było częściowo propagandowym trickiem. Z tych jednostek, tylko cztery pułki były liniowymi - trzy przeciwlotnicze (dwa pułki rakiet przeciwlotniczych i jeden pułk artylerii przeciwlotniczej - ze składu 201 MSD) i jeden pułku czołgów (z 5 gw. MSD).
Pozostałe - dwa “pułki zmotoryzowane” były skompletowane żołnierzami różnych pododdziałów, zwalnianymi do rezerwy i żołnierzami jednostek budowlanych 342 zarządu prac inżynieryjnych (uia) wycofywanych do ZSRR.
Łącznie wycofano 15 tysięcy ludzi, 53 czołgi i 200 BMP/ BTR.

Od 15 maja 1988 roku, po zakończonych w kwietniu genewskich porozumieniach w sprawie Afganistanu, zaczął się pierwszy etap prawdziwego wycofywania wojsk radzieckich z Afganistanu.
Liczebność 40 AO na ten moment wynosiła 100, 3 tysiące ludzi i rozlokowana była w 179 wojennych miasteczkach (32 garnizonach)

Od kwietnia do połowy maja 1988 roku, pododdziału z niedużych garnizonów (Asadabad, Bamian, Baraki, Gulbachar, Rucha, Czagczaran, Szachdżoj) były wycofane do głównych punktów dyslokacji swoich jednostek.

W maju – sierpniu opuściły Afganistan radzieckie jednostki z:
Dżelalabadu (66 samodzielna brygada zmotoryzowana (omsbr), 335 samodzielny pułk śmigłowców bojowych (obwp) i 15 samodzielna brygada specjalnego przeznaczenia (obrSpN), bez dwóch oddziałów),
Gazni (191 samodzielny pułk zmotoryzowany (omsp), 239 samodzielna eskadra śmigłowców (owe)),
Gardezu (56 gw. brygada desantowo-szturmowa (dszbr)),
Fajzabadu (860 samodzielny pułk zmotoryzowany (omsp)),
Kabulu (58 brygadę samochodową (awtbr), inne jednostki zabezpieczenia i obsługi).

Na południu były pozostawione: Łaszkargach (22 obrSpN, 205 owe), Kandahar (70 gw. omsbr, 280 owp ).
Z Kunduzu do ZSRR wróciły 181 samodzielny pułk śmigłowców (owp) i pododdziały zabezpieczenia 201 MSD (pozostałe jednostki dywizji były przegrupowane do Kunduzu w okręg Taszkurgana).
Ze składu 45 pułku saperów (isp) były wycofane bataliony: specjalnego minowania i drogowy.

W tym okresie z terytorium Afganistanu wycofano 50,2 tysiące ludzi - około 50 % całego składu osobowego 40 AO. Ze składu WWS 40 Armii, do osłony z powietrza wycofywanych jednostek, pozostawało na swoich lotniskach około 55 % samolotów i helikopterów (z tego frontowego lotnictwa – 90 %, armijnego – 35 %).

Afganistan 1979-1989, Ograniczony Kontyngent Wojsk Radzieckich, 40 ArmiaOd września do grudzień 1988 roku wycofywanie wojsk, na skutek próśb rządu afgańskiego, praktycznie wstrzymano. Oddziały 40 Armii kontynuowały koncentrację w dwóch dużych garnizonach (Kabul i Szyndand), które zamierzano opuścić w ostatniej kolejności, i wzdłuż głównych ciągów komunikacyjnych, po których zamierzano się wycofywać (na zachodzie Szyndand – Kuszka, na wschodzie Kabul – Termez).

Po długich rozmowach, między afgańskim i radzieckim kierownictwem, 27 stycznia 1989 roku, wycofywanie wojsk wznowiono.

W styczniu – lutym 1989 roku Afganistan opuściły ostatnie zwarte jednostki.

15 lutego radziecko-afgańską granicę, na rzece Priandż, przeszedł dowódca 40 A generał B. Gromow pod osłoną batalionu rozpoznawczego z 201 MSD.

W 1989 roku 40 AO rozmieszczona zostaje na terytorium Kazachstanu, przeformowana na 59 Korpus Armijny
Po rozpadzie ZSRR 59 AK wszedł w skład sił zbrojnych Republiki Kazachstanu, w latach 90-tych korpus rozformowano.






Dowódcy 40 Armii Ogólnowojskowej podczas interwencji w Afganistanie:

* gen. J. Tucharinow (13 grudnia 1979 - 23 września 1980)
* gen. B. Tkacz (23 września 1980 - 7 maja 1982)
* gen. W. Jermakow (7 maja 1982 - 7 listopada 1983)
* gen. L. Gienierałow (4 listopada 1983 - 19 kwietnia 1985)
* gen. I. Rodionow (19 kwietnia 1985 - 30 kwietnia 1986)
* gen. W. Dubynin (30 kwietnia 1986 - 1 czerwca 1987)
* gen. B. Gromow (1 czerwca 1987 - 17 lutego 1989)


Wykaz wszystkich jednostek 40 Armii - Afganistan 1979-1989,

Źródło: http://www.rsva-ural.ru/library/mbook.php?id=63



Opracował: Zbigniew "saperski" Ziemiński